Halfweg: nieuwbouw van 40 middenhuur flexwoningen

Op Halfweg worden 40 nieuwe flexwoningen gerealiseerd. Deze zijn bedoeld voor werkenden op Terschelling, die hier willen blijven of komen wonen.  SmartBuilds is verantwoordelijk voor de ontwikkeling, bouw en verhuur van de woningen. De gemeente heeft een faciliterende rol en blijft eigenaar van de grond. 

Het plan Halfweg is een ambitie van het college, maar nog niet door de raad goedgekeurd. De komende tijd worden de plannen verder uitgewerkt.

Stedenbouwkundig plan Halfweg

Waarom worden er woningen gebouwd?

De druk op de woningmarkt is groot en ook op Terschelling is dit voelbaar. Naast inwoners van Terschelling hebben ook werknemers in sectoren zoals de zorg, het onderwijs, politie en andere eilander organisaties moeite om woonruimte te vinden voor werknemers. Ook jongeren die hier opgroeien of terugkeren lopen vast op het huidige woningaanbod.

Om die reden wordt er gewerkt aan nieuwe, snelle en betaalbare oplossingen voor meer woningen op Terschelling. Onder andere project Halfweg speelt hierin een belangrijke rol. Door 40 middenhuurwoningen te realiseren, vergroten we het woningaanbod voor werkenden en starters. Dat maakt het makkelijker om medewerkers te behouden of aan te trekken en versterkt de leefbaarheid van het eiland. 

SmartBuilds

De woningen worden ontwikkeld volgens het concept van SmartBuilds. De duurzame woningen worden grotendeels prefab gebouwd en vervolgens op locatie geplaatst. Prefab is een bouwmethode waarbij onderdelen van een woning, zoals wanden, vloeren en daken, vooraf in een fabriek worden gemaakt in plaats van te bouwen op de plek zelf. Zo kunnen er in korte tijd meerdere kwalitatieve woningen gerealiseerd worden.

Stedenbouwkundig plan Halfweg
Stedenbouwkundig plan

Middenhuur

De huurprijzen van de woningen vallen in de middenhuur. Dat betekent dat de huurprijzen ongeveer tussen € 975 en € 1.125 per maand komen te liggen. De woningen zijn bedoeld voor mensen die vanwege hun werk op Terschelling willen wonen of al op het eiland wonen en een geschikte woning zoeken.

Rollen en verantwoordelijkheden

De grond in Halfweg blijft eigendom van de gemeente. SmartBuilds gaat de grond pachten voor de plaatsing en verhuur van de woningen. De gemeente begeleidt het maken van het plan en zorgt ervoor dat het project voldoet aan de ruimtelijke en beleidsmatige kaders. 

SmartBuilds is ook verantwoordelijk voor de ontwikkeling, bouw en verhuur van de woningen. Zij gebruiken daarvoor hun eigen bouwconcept, gericht op betaalbaarheid, duurzaamheid en snelheid van realisatie.

De Terschellinger Ondernemers Vereniging (TOV) is de oorspronkelijke initiatiefnemer. Zij kwamen met het idee om woningen voor eilandwerkers te realiseren. 
 

Voor wie zijn de woningen bedoeld? 

De woningen zijn vooral bedoeld voor mensen die belangrijk zijn voor het functioneren van het eiland. Bijvoorbeeld:

  • medewerkers in de zorg, het onderwijs en veiligheid
  • werknemers van lokale bedrijven en organisaties
  • starters en jonge eilanders die zelfstandig willen wonen

Welstand, landschap en uitstraling

Het welstandsbeleid heeft ervoor gezorgd dat het unieke karakter van het Terschelling de afgelopen jaren behouden bleef. Ook voor dit project blijft dat belangrijk.

Bij de uitwerking van het plan wordt goed gekeken of het plan past bij het landschap en welke kleuren en materialen passend zijn. Bij het bepalen van de uitstraling van de woningen wordt goed gekeken naar wat bij het eiland past.

Fase van het project

Het project bevindt zich momenteel in de definitiefase. Dit is de fase waarin de plannen verder worden uitgewerkt. Tegelijkertijd is de planologische procedure opgestart. De stedenbouwkundige opzet ligt er al. 

Op dit moment lopen er nog onderhandelingen over de kosten en de verdere uitwerking van het plan. De gemeente en SmartBuilds hebben een intentieverklaring ondertekend om de samenwerking te onderzoeken en uit te werken.

Participatie

Bij de ontwikkeling van het plan is participatie een belangrijk onderdeel. Participatie betekent dat inwoners betrokken worden bij een plan. De mate waarin inwoners en omwonenden zeggenschap krijgen in plannen hangt af van het type ontwikkeling. Bij de ontwikkeling van het plan Halfweg is er sprake van een vast concept en een businessmodel waarbij veel vastligt om tot een haalbaar plan te komen. Dit geldt bijvoorbeeld voor het minimaal aantal te bouwen woningen in één bouwstroom, op één plek. 

SmartBuilds heeft de plannen in twee bijeenkomsten – in september 2024 en september 2025 - toegelicht. Daarbij hebben SmartBuilds en de Gemeente kennisgenomen van de vragen, zorgen en wensen van omwonenden. Dit ging met name om de locatie, omvang van het project, de (veronderstelde) kwaliteit van de woningen, verkeersveiligheid en natuur. Locatie en omvang van het project zijn echter een vast gegeven voor deze ontwikkeling. Op veel andere punten vormden de zorgen en vragen van inwoners waardevolle input om de plannen verder uit te werken en te verbeteren. 
 

Veelgestelde vragen

Waarom bouwen we op Halfweg en niet ergens anders? Bijvoorbeeld Victoria?

Deze locatie is in eigendom van de gemeente, ligt redelijk centraal, heeft voldoende schaal, is ruimtelijk goed in te passen en is planologisch haalbaar. Stikstofregels en regels en wetten rondom natuur spelen namelijk ook een rol bij het bepalen van een locatie. We kiezen stedenbouwkundig niet voor locaties in het open landschap en ook niet voor locaties die op termijn bedoeld zijn voor permanente woningbouw, zoals bijvoorbeeld Noordermiede. Het oude sportveld op West wordt ook vaak genoemd als locatie. Daar is de grond echter niet in eigendom van de gemeente. Bovendien ligt deze kavel dicht tegen het Natura 2000 gebied en ontbreekt hier de mogelijkheid tot planologische uitruil van stikstofbelasting. Er is een aantal andere locaties aangereikt vanuit de TOV. Deze locaties zijn mogelijk geschikt voor kleinschaliger ontwikkeling (10-20 woningen) van tijdelijke huisvesting en zijn niet in beeld voor de grotere, centrale ontwikkeling van SmartBuilds. 

De Victoria-locatie is bedoeld voor een combinatie van tijdelijk wonen, voor personen met tijdelijke contracten én met een onderwijsfunctie. Dit heeft de gemeenteraad onlangs besloten. Het flexwonen concept van SmartBuilds past daar niet in. 

Voor wie wordt er gebouwd?

Er worden 40 huurwoningen gebouwd voor kleine huishoudens en starters op de woningmarkt die aangewezen zijn op het middensegment huur. Het zijn kleine woningen met 1 of 2 slaapkamers en een grootte van tussen de 50m2 en 65m2. De 8 woningen aan de Hoofdweg hebben een plattegrond met badkamer en slaapkamer op de begane grond. Deze huurwoningen zijn bereikbaar voor middeninkomens en kosten tussen de €975 en €1125 kale huur per maand. 

Het betreft huurwoningen voor mensen die economisch of maatschappelijk verbonden zijn aan het eiland, met huurcontracten voor onbepaalde tijd. Deze flexwoningen zijn dus niet gericht op de piekopvang voor seizoensarbeiders uit de toeristensector. 

Waarom komt hier geen sociale woningbouw voor starters, daar is toch het meest behoefte aan?

Er zijn andere locaties in beeld om te voorzien in de bouw van sociale huurwoningen, zoals Zuidermiede, de CNL-locatie en mogelijk op termijn West-Aleta fase III. 

Komt het wel goed met het verkeer?

Er zal sprake zijn van een toename van verkeer bij een dergelijke ontwikkeling. Deze situatie is onderzocht en er zullen maatregelen genomen worden voor veilig aanrijden van de locatie. Er wordt een uitbuiging in het fietspad gemaakt ter hoogte van de Melkweg. Tevens wordt het gekleurde signaalvlak op de Hoofdweg bij de afslag vergroot. Parkeren gebeurt achterop de kavel, zodat auto's aan het zicht onttrokken worden. 

Waarom komen hier geen permanente woningen, als je toch al gaat bouwen?

Het voordeel van dit concept met flexibele woningbouw is de snelheid waarmee deze woningen gebouwd kunnen worden. De woningnood is immers hoog. Het mogelijk weer kunnen weghalen van deze woningen biedt flexibiliteit in de toekomst. 

Hoe zit het met de stedenbouwkundige inpassing?

Uitgangspunt is dat de indeling van het perceel onveranderd blijft: de landschapsstructuur met de sloten en de elzensingels blijft zoveel mogelijk gehandhaafd. De woningen aan de Hoofdweg krijgen een kap en de woningen op het achtererf niet. Idee achter de stedenbouwkundige structuur is het die van van twee boerderijen met daarachter verspreid schuren. Dit doet denken aan de andere bebouwing langs de Hoofdweg. 

De woningen liggen in het groen en hebben een kleine tuin en veel collectief groen. Qua kleur en materiaalgebruik sluiten we aan bij de eilander bouw, maar dan in een modern jasje. SmartBuilds bouwt binnen het beeldkwaliteitsplan dat door de raad wordt vastgesteld.

Waarom verkoopt de gemeente de grond niet? En kan ze het gebruik zomaar aan SmartBuilds gunnen?

Erfpacht betekent voor de bouwer een lager bedrag aan grondkosten, waardoor de woningen goedkoper in de markt gezet kunnen worden. Door het eigendom te houden blijft de gemeente aan zet voor wat betreft de ontwikkeling op dit terrein in de toekomst.

Het gebruik gunnen kan niet zomaar. De DIDAM procedure moet doorlopen worden. Dat houdt in dat de gemeente een publicatie doet, waar ook andere aanbieders op kunnen reageren. 

En de natuur dan? En stikstof?

Er is verkennend onderzoek gedaan naar het voorkomen van beschermde diersoorten en de effecten van de bouw van deze woningen op de natuur. Daaruit is naar voren gekomen dat er bij de bouw rekening gehouden moet worden met broedvogels op de kavel en in het aangrenzende weiland. Als er gewerkt wordt buiten het broedseizoen is deze tijdelijke verstoring niet van bepalende invloed op de vogelpopulaties. Daarnaast zal verder onderzoek gedaan moeten worden naar de rugstreeppad en een (mogelijk) beschermd jaarrond nest op de kavel. 

Er is ook stikstofonderzoek gedaan, waarbij de stikstofdepositie op het Natura 2000 gebied “Grijze Duinen” is berekend in de bouw- en gebruiksfase. Er worden mogelijkheden gezien om deze stikstofbelasting 'weg te strepen' tegen (de mogelijkheden voor) het agrarisch grondgebruik van de kavel tot nu toe. Regelgeving en perspectieven in het stikstofdossier zijn aan verandering onderhevig. De planologische toetsing op dit onderdeel vindt voor de zomer 2026 plaats. Dit doet de provincie. 

Waarom betaalt de gemeente hieraan mee?

De gemeente maakt de kavel bouw- en woonrijp. Ze blijft eigenaar van de grond. De investeringen die hiermee gemoeid gaan blijven dus hun waarde houden op termijn. Tegenover dit bedrag aan kosten staan opbrengsten: een bijdrage van Smartbuilds en diverse (Rijks)subsidies. Daarmee wordt de begroting van de gemeente dus niet extra belast. 

Wel zal de gemeente staan voor het onderhoud van het openbaar gebied op de kavel. De omgeving zal zo onderhoudsarm mogelijk worden ingericht, met behoud van natuur en kwaliteit. De gemeente investeert in deze ontwikkeling vanwege het algemene belang: meer betaalbare woningen op het eiland

Hoe zit het met netcongestie?

Er zijn geen problemen met aansluitingen op het net. De planning van netbeheerder Liander is dat de woningen eind 2027 aangesloten kunnen worden.