Engelien Reitsma

Het elektriciteitsnet is te vol

Het elektriciteitsnet op Terschelling zit vol. “Er is een wachtlijst voor nieuwe aansluitingen, voor het uitbreiden van bestaande aansluitingen én voor het leveren van zelf opgewekte stroom. Bedrijven wachten soms al twee jaar. Dat remt groei, verduurzaming én nieuwbouw”, vertelt Engelien. 

“Gelukkig doen we ondertussen wel veel goeie dingen. We wekken op het eiland al best veel zonne-energie op, die we voor een deel gebruiken en een deel terug leveren aan het net op het moment dat de zon schijnt. Alleen kopen we die energie op de piekmomenten in de avond weer duur terug. Dat is zonde.” Het stijgende verbruik van elektriciteit, in combinatie met een onrustige wereld en daardoor extreem onvoorspelbare energieprijzen, maken netcongestie een heel belangrijk thema om verder te kunnen verduurzamen en onafhankelijker te worden. Vooral op een eiland als Terschelling. Daar zetten regisseur netcongestie Roderick Timmer, TOV en TE gezamenlijk de schouders onder.

De oplossing ligt op het eiland

De nieuwe wadkabel staat voor 2034 op de planning, maar is nog omgeven door onzekerheden en Terschelling kan hier niet op wachten. “De oplossing ligt in wat we op dit moment zelf kunnen organiseren: energieopwek, -opslag en -verbruik slimmer inrichten. Daarmee is groei en verduurzaming mogelijk binnen de bestaande netcapaciteit.”

Concreet wordt er binnen het project Netcongestie gewerkt aan twee sporen. Het eerste spoor is de 'oplossing achter de meter': in kaart brengen wie op welke kabel zit, wat ieders verbruiksprofiel is en hoe je met energiemanagement piekbelasting kunt voorkomen. “Als de ene ondernemer stroom opwekt op het moment dat de ander juist verbruikt, kun je dat op elkaar afstemmen zonder extra netcapaciteit”, vertelt ze. Binnenkort gaat er een enquête uit via de Terschellinger Ondernemersvereniging, om deze gegevens in kaart te brengen en te inventariseren wie mee wil doen aan een pilot.

“De techniek is niet het grootste obstakel; het echte werk zit in de samenwerking.” 

Het tweede spoor is een onderzoek naar eilandbatterij(en), waarmee we lokaal opgewekte energie kunnen opslaan en inzetten op het moment dat het nodig is. “Dat voorstel is ingediend bij de Regio Deal en gehonoreerd. Doordat de andere Waddeneilanden ook aanhaakten werd het een samenwerkingsproject mét 100% financiering. Was het een eilandproject geweest, dus alleen voor Terschelling, dan had de financiering lager gelegen. Ook kunnen we nu van elkaar leren en dat is misschien wel de grootste winst”, legt Engelien uit.

Het echte werk zit in de samenwerking

De techniek is niet het grootste obstakel van netcongestie: het is in de kern een eenvoudige rekensom. Het echte werk zit volgens Engelien in de samenwerking. “Iedere stap vraagt iets van de partijen die erbij betrokken zijn: de energiecoöperatie, de ondernemers en de gemeente. En daar blijft het niet bij, we hebben ook te maken met Liander en de Provincie Fryslân” Die samenwerking organiseren kost tijd en vraagt om een brede blik.”
Daar komt bij dat de techniek volop in ontwikkeling is. En de komst van een extra wadkabel, hoe waardevol die ook is, kan natuurlijk vertraging oplopen. “We kunnen niet rekenen op één oplossing. Juist daarom zetten we in op meerdere sporen.”

Van plannen naar praktijk

De enquête onder ondernemers wordt de volgende stap. Daarna organiseert het projectteam een avond voor het lokale bedrijfsleven: wat zijn de ambities, waar lopen ze tegenaan en hoe kunnen we samen zorgen dat elektriciteit beschikbaar en betaalbaar blijft?

Het einddoel is helder: de wachtlijst voor het einde van het jaar naar nul. Iedereen die wil aansluiten of uitbreiden op het net, moet dat kunnen doen. “Dat vraagt iets van ons allemaal: van de gemeente, de ondernemers, de energiecoöperatie én de inwoners. Ieder vanuit zijn eigen rol. Als we daar met elkaar voor staan dan, kunnen we als eiland én waddengebied grote stappen zetten.”