Jesse David Marinus

Project Toekomstbestendig oud worden, onderdeel van Regio Deal de Waddeneilanden

“Hoe zorgen we ervoor dat je goed oud kunt worden op Terschelling?” Die vraag staat centraal in onderzoeksproject Toekomstbestendig oud worden. Onderzoeker Jesse David Marinus van Planbureau Fryslân en de Rijksuniversiteit Groningen voerde de afgelopen maanden diepgaande gesprekken met ouderen, zorgprofessionals en ambtenaren, individueel of in kleine groepen, en liep met de zorgprofessionals langs hun werkroute. Het resultaat is een compleet en helder overzicht van wat er goed gaat en waar de uitdagingen liggen.

Iedereen aan tafel

Jesse's aanpak was simpel maar effectief: luisteren naar alle kanten van het verhaal. "We voerden gesprekken met alle betrokken partijen", vertelt hij. "Wat zijn je ervaringen? Waar loop je tegenaan? Wat zorgt ervoor dat je goed oud kunt worden op Terschelling en wat belemmert dat?"

Uit die gesprekken kwamen gemeenschappelijke thema's naar boven, zoals sociale cohesie, woningtekort, beschikbaarheid van zorgprofessionals en openbaar vervoer. Begin september kwamen alle partijen samen in het om de resultaten te bespreken. "We vroegen de aanwezigen: herken je jezelf hierin? Hebben we een compleet beeld?", aldus Jesse.

“Die bijeenkomst was erg bijzonder”, vertelt Simone Rommets, procesleider bij de Regio Deal. “Het was mooi om te zien hoe kwetsbaar en eerlijk het gesprek was.”

Wat Jesse opviel

“De sociale cohesie op het eiland is gigantisch”, vertelt Jesse. “Als je naar Harlingen of Dokkum moet voor zorg, dan ken je daar bijna niemand. Je krijgt natuurlijk wel kaartjes, maar niemand komt op bezoek. De reis is gewoon te groot. Moet je naar het vasteland, dan verlies je dat sterke sociale netwerk.”

Ook de zorgverleners maakten indruk op Jesse. “Zorgprofessionals op de eilanden zijn gouden mensen die met hart en ziel werken”, zegt hij met overtuiging. “Een zorgverlener vertelde me dat ze in acht jaar tijd nooit ziek is geweest. We worden gewoon niet ziek, want dat kan niet, zei ze. Ze doen hun werk met hart en ziel en voelen zich zorgverlener voor het hele eiland. Die betrokkenheid is ongelooflijk waardevol. Je moet ze op handen dragen, deze prachtige mensen.”

Simone vult hem aan: “Als je niet in de zorg hebt gewerkt, weet je simpelweg niet wat ze allemaal doen. Je kán het gewoon niet weten. Daarom is het zo belangrijk om dit met het onderzoek inzichtelijk te maken.”

Problemen op het eiland

Het onderzoek brengt ook uitdagingen in beeld. “Hoe wij als Nederland zorg financieren, sluit niet aan op de realiteit van een eiland”, legt Jesse uit. “Wat een huisarts op Terschelling doet, is niet hetzelfde als een huisarts op het vasteland. En daardoor matchen de vergoedingen niet met de realiteit.”

Hij noemt een concreet voorbeeld: “Om een vergoeding te krijgen vanuit je zorgverzekering, moet er een diagnose komen, maar een dementerende meneer wil niet helemaal naar Leeuwarden voor een arts. De afstand naar het vasteland is een gegeven, maar we moeten het patiënten wél zo makkelijk mogelijk maken.”

Ook het vertrekken van jongeren heeft veel invloed op de zorg. “De jongvolwassenen zijn ook vrijwilligers, initiatiefnemers en zorgprofessionals. Het vertrek van deze mensen heeft een enorme impact op de samenleving.”

Van onderzoek naar actie

“Het onderzoek moet leiden tot concrete acties, zoals nieuwe projecten, beleidskeuzes en praktische verbeteringen”, vertelt Simone. “Dit is geen onderzoek om het onderzoek, maar een hele praktische basis waar zorgprofessionals, zorginstellingen en gemeentelijke ambtenaren mee verder kunnen werken.” Zo loopt er op Terschelling inmiddels een hbo-v stagiaire die onderzoekt welke e-health oplossingen passen bij de problemen die het onderzoek in kaart heeft gebracht.

Begin 2026 wordt het eindrapport gepubliceerd. “We gaan het ook wetenschappelijk publiceren. Wereldwijd”, vertelt Jesse. “Dit onderzoek heeft internationale relevantie. Andere eilandgemeenschappen worstelen met vergelijkbare vraagstukken rond vergrijzing en zorgverlening op afstand. De inzichten en methodes die we hier ontwikkelen, kunnen ook daar van toegevoegde waarde zijn.”

Het project Toekomstbestendig oud worden zet Terschelling en haar collega-Waddeneilanden dus internationaal op de kaart én betekent een betere toekomst voor alle eilanders.